ACTIE EN MECHANISME

- [ANTIALLERGISCH], [HISTAMINERGISCHE ANTAGONIST (H-1)]. Doxylamine is een ethanolaminederivaat dat competitief, reversibel en niet-specifiek H1-receptoren blokkeert, waardoor de systemische effecten van histamine afnemen. Het veroorzaakt vasoconstrictie en een verminderde vasculaire permeabiliteit, waardoor de roodheid en het oedeem die gepaard gaan met allergieën afnemen. Het verlicht gedeeltelijk de symptomen die gepaard gaan met allergische processen, zoals rode ogen of een verstopte neus. Het heeft ook een licht bronchusverwijdend effect en vermindert jeuk.

- [HYPNOTISCH]. Doxylamin kan de bloed-hersenbarrière passeren en inwerken op centrale H1-receptoren, wat leidt tot sedatie. Het sedatieve effect kan ook te wijten zijn aan antagonisme van muscarine- en serotonerge receptoren. Doxylamin heeft een sterker sedatief effect dan andere ethanolamines.

- [MUSCARINERGE CHOLINERGISCHE ANTAGONIST (M)], [ANTIMETICUM]. Doxylamin is een niet-specifieke antagonist die andere receptoren, zoals centrale of perifere muscarinereceptoren, kan blokkeren. De anticholinerge effecten lijken minder krachtig te zijn dan die van andere ethanolaminen. Blokkering van centrale H1- en cholinerge receptoren zou een anti-emetisch effect kunnen hebben, hoewel dit nog niet volledig duidelijk is.

SPECIALE WAARSCHUWINGEN

- Doxylamine kan de ototoxische effecten van bepaalde geneesmiddelen maskeren. Daarom wordt aangeraden om bij patiënten die met deze geneesmiddelen worden behandeld, regelmatig de akoestische functie te controleren.

- Voordat dit geneesmiddel wordt gebruikt bij patiënten met braken van onbekende oorsprong, wordt aangeraden om appendicitis uit te sluiten.

- Het is aan te raden om tijdens een hittegolf de hydratatie van de patiënt in de gaten te houden, vooral als het om een jong kind, een oudere persoon of iemand met een ernstige ziekte gaat.

- Vanwege de antiallergische werking van dit medicijn kan het vals-negatieve resultaten opleveren bij huidovergevoeligheidstesten voor antigene extracten. Het is raadzaam om het gebruik van dit medicijn ten minste 72 uur voor de test te staken.

SENIOREN

Oudere patiënten zijn gevoeliger voor de bijwerkingen van antihistaminica, zoals duizeligheid, sedatie, verwardheid, hypotensie en hyperexcitatie, evenals voor anticholinerge effecten (droge mond, urineretentie, glaucoom). Antihistaminica kunnen worden gebruikt bij patiënten ouder dan 65 jaar, maar uiterste voorzichtigheid is geboden. Als de bijwerkingen aanhouden of ernstig zijn, is het raadzaam de behandeling te staken.

PATIËNTENADVIES

- Dit medicijn moet een half uur voor het slapengaan worden ingenomen. Als u overdag slaperig wordt, is het raadzaam de dosis te verlagen of het eerder in te nemen, zodat er minstens 8 uur verstrijkt voordat u wakker wordt.

- Behandelingen die langer dan een week duren, worden afgeraden. Als de slapeloosheid aanhoudt of verergert, is het raadzaam een arts te raadplegen.

- Het kan slaperigheid veroorzaken. Wees daarom voorzichtig tijdens het autorijden en gebruik het niet in combinatie met andere medicijnen of kalmerende middelen, zoals alcohol.

- Patiënten die kalmeringsmiddelen krijgen, wordt afgeraden om zelf doxylamineproducten te gaan gebruiken zonder eerst een arts te raadplegen.

- Het is raadzaam om niet te zonnebaden tijdens de behandeling.

- De arts moet op de hoogte worden gesteld van eventuele chronische aandoeningen bij de patiënt, voordat de behandeling start.

- Vermijd blootstelling aan extreme temperaturen tijdens het gebruik van dit medicijn. Zorg dat u in een koele omgeving blijft en zorg dat u voldoende drinkt.

CONTRA-INDICATIES

- Overgevoeligheid voor een van de bestanddelen van het geneesmiddel. Kruisreacties met andere antihistaminica kunnen optreden. Het gebruik van H1-antihistaminica wordt daarom afgeraden bij patiënten die eerder overgevoelig zijn geweest voor een van de bestanddelen van deze groep.

- [ASTMA-AANVAL]. Sommige auteurs zijn van mening dat doxylamine astma kan verergeren, dus het gebruik ervan wordt afgeraden bij een acute aanval.

- [PORFYRIE]. H1-antihistaminica worden in verband gebracht met de ontwikkeling van porfyrie-opvlammen en worden daarom niet als veilig beschouwd bij deze patiënten.

EFFECTEN OP HET RIJDEN

Doxylamin kan de rijvaardigheid en/of het vermogen om machines te bedienen aanzienlijk beïnvloeden. Patiënten dienen het bedienen van gevaarlijke machines, waaronder auto's, te vermijden totdat ze er redelijk zeker van zijn dat de medicamenteuze behandeling geen nadelige gevolgen voor hen heeft.

ZWANGERSCHAP

Dierveiligheid : In studies met ratten met doses van 125 keer de humane dosis is geen risico voor de foetus waargenomen. Bij toediening van doses van 125-375 keer de maximale humane dosis zijn echter skeletafwijkingen waargenomen, gekenmerkt door ribkrul en hernia diafragmatica.

Veiligheid bij mensen : Doxylamin passeert de placenta. Er is aanzienlijke controverse over de teratogene effecten van doxylamine. Dit geneesmiddel is veelvuldig gebruikt om misselijkheid en braken tijdens de zwangerschap te voorkomen. Epidemiologische studies hebben geen nadelige effecten op de foetus aangetoond, hoewel sommige studies de toediening van doxylamine tijdens het eerste trimester van de zwangerschap in verband hebben gebracht met gevallen van een gespleten gehemelte. Een causaal verband met doxylamine is echter niet vastgesteld en deze effecten zijn in andere studies niet waargenomen. Vanwege het gebrek aan adequate en goed gecontroleerde studies bij mensen kan de mogelijkheid van zwakke teratogene effecten echter niet worden uitgesloten. Dit geneesmiddel dient daarom met voorzichtigheid te worden gebruikt bij zwangere vrouwen, en alleen als de voordelen opwegen tegen de mogelijke risico's.

FARMACOKINETICA

Orale toediening:

- Absorptie: Doxylamine wordt goed geabsorbeerd vanuit de darm, maar ondergaat een sterk first-pass-effect in de lever, wat de biologische beschikbaarheid vermindert. Na toediening van een dosis van 25 mg wordt de Cmax van 100 ng/ml binnen 2-3 uur bereikt. De sedatieve effecten treden na 30 minuten op en bereiken hun piek na 1-3 uur. Deze effecten houden 6-8 uur aan.

- Metabolisme: Hoewel niet voldoende onderzocht, lijkt doxylamine snel en bijna volledig te worden gemetaboliseerd in de lever.

- Eliminatie: Doxylamin en zijn metabolieten worden via de urine uitgescheiden. De eliminatiehalfwaardetijd bedraagt 10 uur.

INDICATIES

- [SLAPELOOSHEID]. Symptomatische behandeling van slapeloosheid, met name wanneer er sprake is van moeite met inslapen, frequente onderbrekingen tijdens de slaap of vroeg ontwaken.

INTERACTIES

Doxylamin kan de symptomen van ototoxische geneesmiddelen maskeren door duizeligheid te verminderen. Het kan ook de fotosensibiliserende effecten van andere actieve ingrediënten versterken, wat kan leiden tot fotosensitiviteitsreacties. Er zijn ook geneesmiddelinteracties gemeld met de volgende actieve ingrediënten:

- Ethylalcohol. De gecombineerde toediening van alcohol en doxylamine kan de sedatieve werking van beide stoffen versterken. Het wordt aanbevolen om alcoholgebruik tijdens de behandeling te vermijden.

- Anticholinergica (antiparkinsonmiddelen, tricyclische antidepressiva, MAO-remmers, neuroleptica). De toediening van doxylamine met andere anticholinergica kan hun anticholinerge effecten versterken, daarom wordt het gebruik van deze combinatie afgeraden.

- Sedativa (opioïde analgetica, barbituraten, benzodiazepinen, antipsychotica). Gelijktijdige toediening van doxylamine met een sedativum kan het hypnotische effect versterken. Uiterste voorzichtigheid is geboden.

LACTATIE

Doxylamin kan de lactatie remmen vanwege de anticholinerge effecten. Het is niet bekend of doxylamine in de moedermelk wordt uitgescheiden, maar andere antihistaminica wel. Omdat kinderen gevoeliger zijn voor anticholinerge reacties en vaker paradoxale overprikkelingsreacties kunnen ervaren, wordt aanbevolen de borstvoeding te staken of dit geneesmiddel te vermijden.

KINDEREN

De werkzaamheid en veiligheid van doxylamine als sedativum zijn niet onderzocht bij kinderen jonger dan 18 jaar. Omdat anticholinerge symptomen en hyperexcitatie vaker voorkomen bij deze patiënten, wordt het gebruik ervan niet aanbevolen.

REGELS VOOR CORRECT BEHEER

Voor een optimale werking dient het een half uur voor het slapengaan te worden ingenomen, met voldoende vloeistof (bij voorkeur water). Het mag niet met alcoholische dranken worden ingenomen.

DOSERING

- Volwassenen, oraal: 25 mg/24 u.

Indien u overdag last heeft van slaperigheid, wordt aanbevolen de dosis te verlagen naar 12,5 mg of het middel eerder in te nemen, zodat er ten minste 8 uur verstrijkt voordat u wakker wordt.

Maximale dosis: 25 mg/24 uur.

- Kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar: De veiligheid en werkzaamheid zijn niet onderzocht. Dit middel mag daarom niet worden gebruikt.

- Oudere patiënten: Zij hebben vaker last van andere aandoeningen waarvoor een dosisverlaging nodig kan zijn. Indien er bijwerkingen optreden, bedraagt de dosis 12,5 mg/24 uur.

De behandelingsduur moet zo kort mogelijk zijn. Over het algemeen kan de behandeling variëren van enkele dagen tot een week. De behandeling mag niet langer dan 7 dagen worden gebruikt zonder overleg met een arts.

Toediening met voedsel : kan met of zonder voedsel worden ingenomen.

DOSERING BIJ LEVERFALEN

Omdat het voornamelijk in de lever wordt gemetaboliseerd, dient de dosis te worden verlaagd tot de mate van leverfunctiestoornis. Aanbevolen wordt de dosis te verlagen tot 12,5 mg/24 uur.

DOSERING BIJ NIERFALEN

Er kan zich een ophoping van doxylamine en zijn metabolieten voordoen.

- Matige (CLcr 30-60 ml/min) of ernstige (CLcr < 30 ml/min) nierfunctiestoornis: verlaag de dosis tot 12,5 mg/24 uur of houd het interval tussen de inname van het geneesmiddel en het ontwaken in de gaten. Indien het interval gecontroleerd is, dient doxylamine eerder te worden ingenomen om ochtendslaperigheid te voorkomen, rekening houdend met de mate van functionele beperking van de patiënt en de farmacokinetische eigenschappen van het geneesmiddel.

VOORZORGSMAATREGELEN

- [NIERNEFECTIE]. Accumulatie van metabolieten kan optreden bij patiënten met nierinsufficiëntie. Omdat deze metabolieten actief kunnen zijn, wordt langdurige toediening aanbevolen bij patiënten met matige of ernstige nierinsufficiëntie (CLcr minder dan 60 ml/minuut).

- [LEVERFALEN]. Doxylamine wordt uitgebreid gemetaboliseerd door de lever. Bij leverfalen kan een verhoogde plasmaconcentratie optreden, met een risico op bijwerkingen. Dosisaanpassing kan bij deze patiënten nodig zijn, afhankelijk van de mate van leverfunctie.

- Patiënten die lijden aan [GLAUCOOM], [PROSTAATHYPERPLASIE] of [URINEBLAASOBSTRUCTIE], [ARTERIËLE HYPERTENSIE], [MYASTHENIA GRAVIS], stenoserend [MAAGZWEER] of [DARMOBSTRUCTIE]. Vanwege de anticholinerge effecten van doxylamine kunnen deze aandoeningen verergeren; daarom is extreme voorzichtigheid geboden en moet de behandeling worden gestaakt indien verergering optreedt.

- Voorzichtigheid is eveneens geboden bij [HYPOKALEMIE] of andere elektrolytafwijkingen.

- Patiënten met [QT-VERLENGING] ([HARTRITMIE]) moeten met voorzichtigheid worden behandeld, aangezien dit effect weliswaar niet is waargenomen bij doxylamine, maar andere antihistaminica wel een verlenging van dit interval kunnen veroorzaken.

- Aandoeningen van de onderste luchtwegen, zoals [ASTMA], [LONGEMFYSEEM] of [CHRONISCHE OBSTRUCTIEVE LONGZIEKTE]. Volgens sommige auteurs kan doxylamine het volume van bronchiale secreties verminderen en de viscositeit ervan verhogen, vanwege de anticholinerge effecten, wat deze aandoeningen zou kunnen verergeren. Er is echter weinig klinisch bewijs, maar desondanks is uiterste voorzichtigheid geboden bij deze patiënten. Over het algemeen wordt het gebruik ervan afgeraden bij patiënten met astma-aanvallen (zie Contra-indicaties).

- [EPILEPSIE]. Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met epilepsie, aangezien antihistaminica soms in verband zijn gebracht met paradoxale hyperexcitatiereacties, zelfs bij therapeutische doses, en daardoor de aanvalsdrempel kunnen verlagen.

- [APPENDICITIS]. Vanwege de anti-emetische werking kan het de diagnose van appendicitis verstoren. Het is raadzaam om appendicitis vooraf uit te sluiten bij patiënten met braken van onbekende oorsprong.

- Ototoxiciteit. Doxylamin kan een gunstig effect hebben op vertigo, tinnitus en duizeligheid en kan daardoor ototoxiciteit maskeren die wordt veroorzaakt door ototoxische geneesmiddelen zoals parenterale aminoglycosiden, carboplatine, cisplatine, chloroquine en erytromycine.

- Lichtgevoeligheid. Doxylamin kan lichtgevoeligheid veroorzaken. Het is daarom raadzaam om tijdens de behandeling niet te zonnebaden en uzelf te beschermen met zonnebrandcrème.

- Alcoholgebruik dient tijdens de behandeling te worden vermeden.

- Extreme temperaturen. H1-antihistaminica kunnen het hitte-uitputtingssyndroom en een hitteberoerte verergeren door de verminderde transpiratie die wordt veroorzaakt door hun anticholinerge werking. Patiënten die deze medicijnen gebruiken, wordt geadviseerd blootstelling aan zeer hoge temperaturen te vermijden, met name jonge kinderen, ouderen of mensen met ernstige chronische ziekten. Het is ook raadzaam om passende hygiëne- en dieetmaatregelen te nemen, zoals voldoende ventilatie en hydratatie.

BIJWERKINGEN

De bijwerkingen van doxylamine zijn meestal mild en van voorbijgaande aard en komen het meest voor tijdens de eerste dagen van de behandeling. Net als andere ethanolamines veroorzaakt doxylamine voornamelijk slaperigheid en anticholinerge reacties, maar er is aanzienlijke interindividuele variabiliteit in de frequentie en intensiteit van de symptomen, met name bij jonge kinderen en ouderen. De meest voorkomende bijwerkingen zijn:

- Spijsvertering. [MISSELIJKHEID], [OVERGEVEN], [CONSTIPATIE], [DIARREE], [EPIGASTRISCHE PIJN], [ANOREXIA], [DROGE MOND].

- Neurologisch/psychologisch. [VERMOEIBAARHEID] komt vaak voor, vooral aan het begin van de behandeling, en neemt gewoonlijk na 2-3 dagen af. [DESORIENTATIE], [ATAXIE], [MYASTHENIE], [DUISTERNIS], [ASTHENIE], [HOOFDPIJN] kunnen ook voorkomen. Uitzonderlijk zijn gevallen van paradoxale [OPWINDING] waargenomen, vooral bij jonge kinderen. Deze overmatige opwinding gaat gepaard met [SLAPELOOSHEID], [NERVOUSHEID], [TREMOR], [PRITABILITEIT], [EUFORIE], [DELIRIUM], hartkloppingen en zelfs [CONVULSIES].

- Cardiovasculair. Af en toe, en meestal in geval van een overdosis, kunnen [tachycardie], [hartkloppingen] en andere [hartritmestoornissen] zoals [extrasystole] of [hartblok] optreden. Deze effecten kunnen het gevolg zijn van anticholinerge activiteit. [hypotensie] of [hoge bloeddruk] zijn incidenteel gemeld.

- Ademhaling. Soms kan de viscositeit van bronchiale afscheidingen toenemen, wat het ademhalen kan bemoeilijken.

- Genito-urinair. [URINE-RESTENTIE] en [SEKSUELE IMPOTENTIE] kunnen optreden als gevolg van cholinerge blokkade.

- Hematologisch. [HEMALYTISCHE ANEMIE], [AGRANULOCYTOSE], [LEUCOPENIE], [TROMBOCYTOSE] of [PANCITOPENIE] zijn zelden beschreven.

- Oculair. Vanwege anticholinerge activiteit kunnen [GLAUCOOM] en [VISUELE STOORNISSEN] zoals [WAZE ZIEN] of [DIPLOPIE] optreden. [TINNITUS] kan ook voorkomen.

- Allergisch/dermatologisch. [OVERGEVOELIGHEIDSREACTIES] kunnen optreden na systemische toediening van antihistaminica, hoewel minder frequent dan bij topische toediening. [LICHTGEVOELIGHEIDSREACTIES] kunnen ook optreden na intense blootstelling aan zonlicht, met [DERMATITIS], [JEUK], [EXANTHEEM] en [ERYTHEEM].

OVERDOSIS

Symptomen: De symptomen treden meestal binnen 30 minuten tot 2 uur op en variëren sterk, met een ernstiger karakter bij kinderen en mensen ouder dan 65 jaar. Matige zenuwinzinking met sedatie en apneu, cardiovasculaire collaps, hyperexcitatie met slapeloosheid, hallucinaties, tremoren of toevallen, en anticholinerge symptomen zoals een droge mond, wazig zien en urineretentie zijn gemeld. Koorts boven 41,8 °C (106 °F) kan ook voorkomen.

In de ernstigste gevallen, vooral bij kinderen, kunnen de symptomen verergeren, wat kan leiden tot hypotensie, toevallen, ademhalingsdepressie, bewusteloosheid, coma en overlijden. Doxylaminevergiftiging is echter zelden levensbedreigend en volledig herstel wordt binnen 24-48 uur bereikt.

Behandeling: De behandeling bestaat uit standaardmaatregelen om de eliminatie van het geneesmiddel te bevorderen. Indien er minder dan 3 uur verstreken zijn sinds inname, kunnen braakmiddelen worden toegediend, waarbij de nodige voorzorgsmaatregelen worden genomen om aspiratie te voorkomen, met name bij kinderen en ouderen. Het opwekken van braken wordt afgeraden bij comateuze of bewusteloze personen. Indien braken gecontra-indiceerd is, kan een maagspoeling worden uitgevoerd en actieve kool worden toegediend. Zoutoplossinglaxantia zoals magnesiumsulfaat kunnen worden gebruikt.

De vergiftigingsverschijnselen kunnen met de volgende medicijnen worden bestreden.

- Centrale anticholinerge effecten. Intraveneus fysostigmine.

- Aanvallen. Langzame intraveneuze infusie van diazepam in een dosis van 0,1 mg/kg bij patiënten die niet reageren op fysostigmine.

- Hypotensie. Dien noradrenaline, fenylefrine of dopamine toe, maar vermijd adrenaline, aangezien dit de hypotensie kan verergeren.

- Ventriculaire aritmieën. Propranolol.

Indien nodig kunnen intubatie en beademing worden toegepast. Het gebruik van analeptica wordt afgeraden, omdat deze epileptische aanvallen kunnen veroorzaken.